Τετάρτη, 7 Αυγούστου 2013

                                       ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ



Η λατινική γλώσσα
Λατινική γλώσσα = διάλεκτος των Λατίνων, η οποία ανήκει στην ινδοευρωπαϊκή γλωσσική οικογένεια. Η Λατινική υπερίσχυσε των άλλων διαλέκτων (π.χ. Φαλισκική, Οσκο-ουμβρική ) σε όλη την ιταλική χερσόνησο.
Οι ομοιότητες Λατινικής – Ελληνικής οφείλονται:
α) στην κοινή καταγωγή από την Ινδοευρωπαϊκή ( fero- φέρω, pater- πατήρ) β) στα πολιτιστικά και γλωσσικά δάνεια του ελληνικού αποικισμού στην κεντρική και κάτω Ιταλία, από τη Νεάπολη μέχρι τη Σικελίαγ) στην κατάκτηση της ελληνικής Ανατολής από τους Ρωμαίους. Το πρώτο δάνειο τωνΡωμαίων από τους Έλληνες ήταν το αλφάβητό τους: από την αποικία της Κύμης υιοθέτησαν τον 8° / 7° αι. π.Χ. μια παραλλαγή ελληνικού δυτικού αλφαβήτου Η αρχέγονη λατινική ήταν λιτή και αγροτική. Μέχρι τον 3° αι. π.Χ. διαθέτουμε ελάχιστα γραπτά μνημεία χωρίς λογοτεχνική αξία. Η συστηματική καλλιέργεια της Λατινικής έγινε μετά την ιστορική «συνάντηση» των Ρωμαίων με τους Έλληνες το 240 π.Χ.




Η γένεση της ρωμαϊκής λογοτεχνίας
Η ρωμαϊκή λογοτεχνία είναι «παράγωγη»: γεννήθηκε υπό την επίδραση της ελληνικής γραμματείας. Το 240 π.Χ. θεωρείται η «γενέθλιος» χρονολογία της: ο Λίβιος Ανδρόνικος α) Οργανώνει παραστάσεις θεάτρου με ελληνικά έργα διασκευασμένα στα Λατινικά τη χρονιά εκείνη β) Μεταφράζει την «Οδύσσεια» του Ομήρου σε «σαντούρνιο» στίχο. Στις ρίζες της ρωμαϊκής γραμματείας βρίσκεται ο Όμηρος και το δράμα. Άρρηκτη σύνδεση της συγγραφικής παραγωγής των Ρωμαίων με τις ελληνικές πηγές.
Εποχές της ρωμαϊκής λογοτεχνίας
«Αριστοκρατική» αξιολόγηση:η λογοτεχνία διαιρούνταν σε «χρυσό αιώνα», «αργυρό αιώνα» κ.ο.κ. ( θεωρείται αντιεπιστημονική )
Περιγραφική διαίρεση: προκλασική ή αρχαϊκή εποχή (ως το 100 π.Χ. ), κλασική ( ως το 14 μ.Χ. ), μετακλασική εποχή (ως τα μέσα του 3ου αι. μ.Χ.) και Ύστερη Αρχαιότητα, και διάκριση με ιστορικά κριτήρια σε δημοκρατική( ως το 31 π.Χ.), αυγούστεια (ως το 14 μ.Χ.) και αυτοκρατορική εποχή.
Γενικά χαρακτηριστικά της ρωμαϊκής λογοτεχνίας
-Η στενή συνάφειά της με την ελληνική γλώσσα και γραμματεία . Τα ελληνικά πρότυπα γονιμοποιούν τα ρωμαϊκά ταλέντα.
-Η σχέση του ρωμαίου λογοτέχνη με το ελληνικό πρότυπο είναι η δημιουργική πρόσληψη (imitatiο) και ο ανταγωνισμός (aemulatio).
-Η ανάμειξη χρονικά διαφορετικών προτύπων: οι Ρωμαίοι απομιμούνται ταυτόχρονα ελληνιστικά, κλασικά και αρχαϊκά ελληνικά πρότυπα.
-Ιδιόρρυθμη εξέλιξη των λογοτεχνικών ειδών: η κωμωδία – τελευταίος καρπός των Ελλήνων – είναι το πρώτο είδος που ωριμάζει στη Ρώμη, ενώ το έπος – ο πρώτος  καρπός των Ελλήνων – ωριμάζει τελευταίο.
-Αλλοίωση ή μεταμόρφωση των ελληνικών ειδών ή παραγωγή νέων: η ρωμαϊκή ελεγεία απέχει από πολύ από την ελληνική ενώ η σάτιρα είναι καθαρά ρωμαϊκό είδος.
-Προοδευτική εξειδίκευση του ρωμαίου λογοτέχνη σε στενότερο ειδολογικό εύρος: μετά την εξάντληση των λογοτεχνικών ειδών επιχειρείται ο συμφυρμός τους.
-Με τη συνεχή καλλιέργεια ο λατινικός γραπτός λόγος εμπλουτίζεται, εξωραΐζεται, ωριμάζει.
-Η ώριμη ρωμαϊκή λογοτεχνία εμπεριέχει και εκφράζει τον ιδιάζοντα ιδεολογικό πλούτο της ρωμαϊκής κοινωνίας: προβολή πάτριων ηθών (mosmaiorum) και υποδειγμάτων (exempla), ρωμαϊκή πολιτεία, θρησκεία και οικογένεια, αρετές όπως η ανδρεία, η πίστη, αποτυπώνονται και προβάλλονται σε όλα τα λογοτεχνικά  είδη.
-Τα φυσικά χαρακτηριστικά της Λατινικής - στιβαρότητα, λογική και συντακτική οργάνωση, η τάση για λιτό αναδεικνύονται με επίκτητα καλολογικά στοιχεία από τους χειριστές της. Η ευρύτατη χρήση της κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα και του Ουμανισμού δείχνει το βαθμό ωριμότητάς της.







ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ
Διαμόρφωση της Λατινικής σε όργανο κατάλληλο να διατυπώσει έντεχνο λόγο.
Επιδιώκεται η αρμονική σύζευξη μορφής και περιεχομένου, πλασματικού και πραγματικού.
- Μετά το 90 π.Χ. εμφανίζεται ένας μεγάλος αριθμός ταλέντων πουδιαμορφώνει την έννοια του κλασικού.
Η περίοδος εμφανίζει δύο χρονικά τμήματα : α)περίπου ως το 40 π.Χ. ®κικερώνειος λόγος και πεζογραφία και β) με τον όρο «αυγούστειοι χρόνοι», παίρνει τη σκυτάλη η υψηλή ποίηση.
«Κίνημα των Νεωτέρων»: μεταφυτεύεται στη Ρώμη το «μοντερνιστικό ρεύμα» της λογοτεχνικής σχολής του Καλλιμάχου . Οι «νεωτερικοί» ποιητές δημιουργούν καλοδουλεμένα ποιήματα με συντομία, σκοτεινό ύφος και λογιότητα ®λυρική και ελεγειακή ποίηση, επύλλια και επιγράμματα.
Θάνατος Αυγούστου ( 14 μ.Χ.) = τέλος μιας σημαντικής πολιτικής περιόδου και ενός βασικού κεφαλαίου της ρωμαϊκής γραμματείας. Αρχίζει ο επιγονισμός και οι εσωστρεφείς αναγεννήσεις όχι όμως έκπτωση ποιότητας ή απουσία ταλέντων.
α. Οι χρόνοι του Κικέρωνα (100 π.Χ. – 40 «π.Χ.)
Οι εξωτερικές κατακτήσεις, κυρίως όμως οι εξοντωτικές εσωτερικές συγκρούσεις για την εξουσία διαμορφώνουν ένα κλίμα που επηρεάζει και τις γραμματειακές τάσεις, αρχικά στο χώρο της πεζογραφίας: Τα χαρακτηριστικά του Ρωμαίου λογοτέχνη της περιόδου αυτής καθορίζουν τα ενδιαφέροντά του :
1)εθνική αυτοσυνειδησία®   α) ρωμαϊκή ιστορία
      β) γλώσσα και γραμματεία
     γ) δίκαιο και πολιτισμός
2)έντονη συμμετοχή στα εσωτερικά τεκταινόμενα®ρητορικοί λόγοι
3)απογοήτευση (από την πολιτική πραγματικότητα)®φιλοσοφικός και πολιτικός στοχασμός.
πεζογραφία
Μάρκος Τύλλιος Κικέρων( 106-44 π.Χ.): ρήτορας
Έργο:
α) Πάνω από 100 πολιτικοί και δικανικοί λόγοι, από τους οποίους σώζονται περίπου οι μισοί.
β) Επιδόθηκε και στη θεωρητική πραγμάτευση ζητημάτων σχετικών με τη ρητορεία και το ρήτορα.
γ) θερμός θαυμαστής του Πλάτωνα ®φιλοσοφικοί διάλογοι.
δ) πολύπτυχη προσωπικότητα®800 επιστολές.
Ύφος:
-καθαρότητα έκφρασης
-κομψότητα
-καλλιέπεια
-ζωηρότητα
-υφολογικό ύψος
Βάρρων ο Ρεατίνος (116-27 π.Χ.)
Έργο:
πάνω από 600 βιβλία σχετικά με:      
α) τη ρωμαϊκή & παγκόσμια ιστορία
β) τη θρησκεία           
γ) τον πολιτισμό, τις καλές τέχνες, τοθέατρο           
δ) τους νόμους           
ε) τις επιστήμες
στ) τη γλώσσα
ζ) τη γεωργία
Ύφος: σπάνιος συνδυασμός:
αρχαιοδίφη – ιστορικού
φιλοσόφου
τεχνοκρίτη
νομομαθούς
εγκυκλοπαιδιστή
γραμματολόγου- γραμματικού
Ιστοριογραφία
Γάιος Ιούλιος Καίσαρ (100 – 44π.Χ.):
Ο καλλιτέχνης του είδους των απομνημονευμάτων.
Έργο: Στρατιωτικές αναμνήσεις
Ύφος: διατυπωμένες σε καθαρά και λιτά Λατινικά, σε ύφος που ανακαλεί τον Ξενοφώντα.
Κορνήλιος Νέπως (100-27 π.Χ.):
Εγκαινιάζει στη Ρώμη την ιστορική βιογραφία.
Έργο:  περίπου 25 βιογραφίες διάσημων Ελλήνων και Ρωμαίων, κυρίως στρατηγών.
Σαλλούσιος Κρίσπος (86-35 π.Χ.)
Μεταφέρει στη ρωμαϊκή λογοτεχνία την θουκυδίδεια ιστοριογραφία ή ιστορική μονογραφία.
Έργο: Η συνωμοσία του Κατιλίνα (DeCatilinaeConiuratione).
ποίηση
Βαλέριος Κάτουλλος (84-54 π.Χ.):
Εκπρόσωπος της λυρικής και επιγραμματικής ποίησης.
Έργο: 116 έξοχα ποιήματα
Ύφος: Πηγή έμπνευσης/πόθου/πόνου του ποιητή είναι η άγνωστη κοπέλα που ονομάζει Λεσβία®αιώνιο σύμβολο ερωτικής ποιητικής έμπνευσης.
Λουκρήτιος (96 – 53 π.Χ.)
Έργο: σκοτεινό φιλοσοφικό έπος σε 6 βιβλία : Για τη φύση των πραγμάτων (Dererumnatura).
Ύφος: το εκτενές αυτό ποίημα που έχει κοσμολογικό περιεχόμενο είναιένα κήρυγμα κατά της δεισιδαιμονίας, του φόβου του θανάτου και της μεταφυσικής καταπίεσης, ένας ύμνος του Έρωτα και της Αφροδίτης.
Βάρρων (116-27 π.Χ.)βλ. & παραπάνω
Έργο: Μενίππειες σάτιρες (SatutaeMenippeae)®150 βιβλία
Ο Βάρρων διακωμωδεί και σχολιάζει τα πάντα στις ψυχαγωγικές και διδακτικές του Μενίππειες σάτιρες, όπου συνδυάζεται αρμονικά ο ποιητικός με τον πεζό λόγο.




β. Αυγούστειοι χρόνοι (40π.Χ.-14μ.Χ.)
v  ποίηση: καλλιμαχική αυτάρκεια + σύγχρονο πολιτικό γίγνεσθαι
v  «πατρωνεία»: οικονομική υποστήριξη λογοτεχνικών κύκλων από τον Αύγουστο και το Μαικήνα με την απαίτηση ιδεολογικής στράτευσης.
ποίηση
Πόπλιος Βεργίλιος Μάρων ( 70 – 19μ.Χ.):
«Εθνικός ποιητής» των Ρωμαίων, ο ποιητής του ηρωικού και διδακτικούέπους.
Έργο:
1.      Αινειάδα (Αeneis)®το εθνικό έπος των Ρωμαίων.
Θέμα: αναχώρηση του Αινεία από την Τροία, περιπλανήσεις και εγκατάστασή του στο Λάτιο.
2.      10 βουκολικές Εκλογές®πρότυπο: Θεόκριτος (Ειδύλλια).
3.      4 βιβλία Γεωργικών®πρότυπο: ο αρχαϊκός Ησίοδος ( Έργα και Ημέρaι). (υπηρετούν την πρόθεση του Αυγούστου για ενίσχυση της υπαίθρου.)
Κόιντος Οράτιος Φλάκκος (65π.Χ.- 8μ.Χ.):
«πρώτος αυτός μετέφερε το αιολικό άσμα» στη Ρώμη.
Έργο:
1.  Επωδοί (Εpodi) ® πρότυπο: ο ιαμβογράφος Αρχίλοχος
2.              Ωδές (Carminα)®πρότυπα: οι λυρικοί Αλκαίος, Ανακρέοντας, Πίνδαρος, Σαπφώ.
3.              ρωμαϊκή σάτιρα (Sermones)®οδηγείται στην πλήρη της ωρίμανση.
4.              Εpistulae(τεχνοκριτική  επιστολή  2,3  ΑrsPoetica,Ποιητική  Τέχνη).® «ευρετής» του είδους της ποιητικής επιστολής.
5.              Ύμνος της Εκατονταετίας (CarmenSaecularae)®Ανατέθηκε σ’  αυτόν από τον Αύγουστο για την επίσημη έναρξη της “paxAugusta” το 17 π.X.
Ύφος: Τα ευάριθμα και σύντομα ποιήματα του Ορατίου, αν και συχνά δυσνόητα, αποτελούν κομψοτεχνήματα ποιητικής μικροτεχνίας.
Τίβουλλος (περ. 50 -19 π.Χ.)- Προπέρτιος (περ. 50 – γέννηση Χριστού) – Οβίδιος (43 π.Χ.-17 μ.Χ.):
Ρωμαϊκή ερωτική ελεγεία®Ύφος:
Τίβουλλος: ο πιο καθαρός και κομψός.
Προπέρτιος: πρωτότυπος σκοτεινός και σύγχρονος.
 Οβίδιος: πνευματώδης και ελευθερόστομος.
Και οι τρεις εμπνέονται από τη «λεπταλέη Μούσα»(-αλέος=σύνθετο που σημαίνει αυτόν που έχει κάτι)και από τις αγαπημένες τους που αναφέρονται με ψευδώνυμο.
Ερωτική θεματολογία: λογοτεχνική σύμβαση + γνήσιο βίωμα.
Με τους τρεις αυτούς ποιητές η ελεγεία οδηγήθηκε σε κορύφωση.
Οβίδιος (43 π.Χ. -17 μ.Χ):
Επινόησε και καλλιέργησε νέα ποιητικά είδη:
1.  πλαστή μυθολογική ποιητική επιστολή ®Ηρωίδες (Ηeroides).
2.              καλλωπιστικό έπος ®Καλλυντικά του προσώπου (Μedicaminafaciei).
3.              «αιτιολογικό» εορτολόγιo®Fasti
4.  ποίηση της εξορίας®Θλιβερά (Tristi) και Επιστολές από τον Πόντο pistulaeexPonto).
5.  Μεταμορφώσεις (Metamorphoseonlibri): έπος 15 βιβλίων & 12.000 στίχων. ®250 μυθολογικές αφηγήσεις με στοιχεία από: ιστορία, ελεγεία, ρητορεία, τραγωδία, επύλλιο, παρωδία, φιλοσοφία.
®κοινό χαρακτηριστικό των μύθων: η μεταμόρφωση των ηρώων.
πεζογραφία
Τίτος Λίβιος (59 π.Χ. -19 μ.Χ):
Ποιητική καταγραφή των ιστορικών καταβολών και πεπρωμένων της Ρώμης. Έργο: Αburbecondita®142 βιβλία: η ιστορική διαδρομή της Ρώμης από την
ίδρυσή της ως και το 9 π.Χ.
Ύφος: Κεντρικές έννοιες: mos maiorum”, “pietas“, “νirtus
Βιτρούβιος:
 Επιστήμονας – λογοτέχνης
Έργο: Για την Αρχιτεκτονική   (Οbarchitectura): εξειδικευμένο   σύγγραμμα®προχωρημένες αρχιτεκτονικές γνώσεις και ευαισθησίες της εποχής.

ΚΕΙΜΕΝΑ




1.Ο ΕΞΟΡΙΣΤΟΣ ΠΟΙΗΤΗΣ

Ο Οβίδιος (Publius Ovidius Naso: 43 π.Χ. - 17 μ.Χ.) υπήρξε επικός και ελεγειακός ποιητής. Για λόγους που δε γνωρίζουμε ακριβώς, ο αυτοκράτορας Αύγουστος (63 π.Χ. - 14 μ.Χ.) τον εξόρισε στους Τόμους της Μαύρης θάλασσας (σημ. Κωνστάντζα της Ρουμανίας), όπου ο ποιητής έμεινε μέχρι το θάνατό του. Την εμπειρία του από την εξορία τη γνωρίζουμε χάρη στις ελεγείες που μας άφησε από εκείνη την περίοδο της ζωής του. Οι ελεγείες αυτές απευθύνονται, με τη μορφή συγκινητικών  ποιητικών επιστολών, προς φίλους και γνωστούς. Ο ποιητής τους ζητάει να μεσολαβήσουν στον αυτοκράτορα για να επιστρέψει· παράλληλα υπερασπίζεται με θέρμη το ποιητικό του έργο και μας προσφέρει πολύτιμες αυτοβιογραφικές πληροφορίες.
Ovidius poēta in terrā Ponticā exulat. Epistulas Rōmam scriptitat. Epistulae plenae querelārum sunt. Romam desiderat et fortūnam adversam deplōrat. Narrat de incolis barbaris et de terrā gelidā. Poētam curae et miseriae excruciant. Epistulis contra iniuriam repugnat. Musa est unica amīca poētae.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

Ο Οβίδιος, ο ποιητής, είναι εξόριστος στη γη του Εύξεινου Πόντου. Γράφει συχνά επιστολές στη Ρώμη. Οι επιστολές είναι γεμάτες παράπονα. Επιθυμεί τη Ρώμη και θρηνεί την αντίξοη τύχη του. Αφηγείται για τους βάρβαρους κατοίκους και για την παγωμένη γη. Έγνοιες και δυστυχίες βασανίζουν τον ποιητή. Με τις επιστολές μάχεται εναντίον της αδικίας. Η Μούσα είναι η μοναδική φίλη του ποιητή.

ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ

poēta –ae
ποιητής
deplōro, 1
θρηνώ, κλαίω
in (πρόθ. + αφ.)
σε
narro, 1
αφηγούμαι
terra –ae
γη
de (πρόθ. + αφ.)
για
Ponticus –a –um
Ποντικός, του Εύξεινου Πόντου
incola –ae
κάτοικος
exulo (exsulo)
είμαι εξόριστος
barbarus –a –um
βάρβαρος
epistula –ae
επιστολή
gelidus –a –um
παγωμένος
Rōma –ae
η Ρώμη
cura –ae
έγνοια, φροντίδα
scriptito, 1
γράψω συχνά
miseria –ae
δυστυχία
plenus –a –um
γεμάτος
excrucio, 1
βασανίζω
querēla –ae
παράπονο, διαμαρτυρία
contra(πρόθ. + αιτ.)
ενάντια, αντίθετα σε
sunt
είμαι
iniuria –ae
αδικία
desidero, 1
επιθυμώ, μου λείπει κάτι
repugno, 1
αντιμάχομαι, ανθίσταμαι
et (συνδ.)
και
unicus –a –um
μοναδικός
fortūna –ae
τύχη
amīca –ae
φίλη
adversus –a –um
αντίξοος, κακός
Musa –ae
η Μούσα
 Η πρώτη κλίση έχει ονόματα με χαρακτήρα a (amica, -ae  θηλ. η φίλη)
Casus / Πτώση
Ερώτηση
Singularis / Ενικός
Pluralis / Pληθυντικός
Nominativus ποιος ή τι; amīc-a η φίλη
μια φίλη
amīc -ae οι φίλες , φίλες
Genitivus τίνος amīc -ae της φίλης amīc -ārum των φίλων
Dativus σε ποιον; amīc -ae τῇ φίλῃ amīc -īs ταῖς φίλαις
Akkusativus ποιον ή τι; amīc -am τη φίλη amīc -ās τις φίλες
Ablativus με τι; από πού; amīc -ā με τη φίλη amīc -īs με τις φίλες
Vokativus   amīc -ā φίλη amīc -ae φίλες





2.
Aenēas filius Anchisae est. Patria Aenēae Troia est. Graeci Troiam oppugnant et dolo expugnant. Aenēas cum Anchīsā, cum nato et cum sociis ad Italiam navigat. Sed venti pontum turbant et Aēnean in Africam portant. Ibi Didō regīna novam patriam fundat. Aenēas regīnae insidias Graecōrum renarrat. Regīna Aenēan amat et  Aenēas regīnam. Denique Aenēas in Italiam navigat et regīna exspīrat.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

Ο Αινείας είναι γιος του Αγχίση. Πατρίδα του Αινεία είναι η Τροία. Οι Έλληνες πολιορκούν την Τροία και την κυριεύουν με δόλο. Ο Αινείας πλέει προς την Ιταλία με τον Αγχίση, με το γιο του και με τους συντρόφους του. Οι άνεμοι ταράζουν τη θάλασσα και παρασύρουν τον Αινεία στην Αφρική. Εκεί η Διδώ η βασίλισσα θεμελιώνει μια καινούρια πατρίδα. Ο Αινείας αφηγείται από την αρχή στη βασίλισσα τα τεχνάσματα των Ελλήνων. Η βασίλισσα αγαπά τον Αινεία και ο Αινείας τη βασίλισσα. Τέλος ο Αινείας πλέει προς την Ιταλία και η βασίλισσα ξεψυχάει.





3. Η ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΔΡΟΜΕΔΑΣ

Cēpheus et Cassiope Andromedam filiam habent. Cassiope, superba  forma sua, cum Nymphis se comparat. Neptūnus irātus ad oram Aethiopiae urget beluam marīnam, quae incolis nocet. Oraculum incolis respondet: “regia hostia deo placet!” Tum Cēpheus Andromedam ad scopulum adligat; belua ad Andromedam se movet. Repente Perseus calceis pennātis advolat; puellam videt et stupet formā puellae. Perseus hastā beluam delet et Andromedam liberat. Cēpheus Cassiope et incolae Aethiopiae valde gaudent.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

Ο Κηφέας και η Κασσιόπη έχουν κόρη τη Ανδρομέδα. Η Κασσιόπη, περήφανη για την ομορφιά της, συγκρίνει τον εαυτό της με τις Νύμφες. Ο Ποσειδώνας οργισμένος στέλνει προς την ακτή της Αιθιοπίας θαλάσσιο κήτος, που αφανίζει τους κατοίκους. Το μαντείο απαντά στους κατοίκους: «Βασιλικό σφάγιο αρέσει στο θεό!» Τότε ο Κηφέας δένει την Ανδρομέδα σε βράχο. Το κήτος κινείται προς την Ανδρομέδα. Ξαφνικά ο Περσέας φτάνει πετώντας με φτερωτά σανδάλια. Βλέπει την κοπέλα και θαμπώνεται από την ομορφιά της κοπέλας. Ο Περσέας σκοτώνει το κήτος με το δόρυ και απελευθερώνει την Ανδρομέδα. Ο Κηφέας, η Κασσιόπη και οι κάτοικοι της Αιθιοπίας χαίρονται πάρα πολύ.


4. ΤΑ ΗΘΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΡΩΜΑΙΩΝ

Apud antīquos Rōmānos concordia maxima sed avaritia minima erat.
Τους αρχαίους Ρωμαίους διέκρινε πάρα πολύ μεγάλη ομόνοια αλλά ελάχιστη πλεονεξία..
Rōmāni in suppliciis deōrum magnifici sed domi parci erant.
Οι Ρωμαίοι ήταν γενναιόδωροι στη λατρεία των θεών αλλά οικονόμοι στην ιδιωτική τους ζωή.
Iustitiā inter se certābant et patriam curābant.
Παράβγαιναν μεταξύ τους στη δικαιοσύνη και φρόντιζαν την πατρίδα τους.
In bello pericula audaciā propulsābant et beneficiis amicitias parābant.
Στον πόλεμο απομάκρυναν τους κινδύνους με την τόλμη τους και αποκτούσαν συμμάχους με τις ευεργεσίες τους.
Delecti consultābant patriae;
Εκλεγμένοι άντρες φρόντιζαν για το κράτος·
eis corpus ex annis infirmum sed ingenium propter sapientiam validum erat.
αυτοί είχαν το σώμα αδύναμο από τα χρόνια αλλά το πνεύμα δυνατό από τη σοφία (τους).



5. Ένας λάτρης του Βιργιλίου Silius Italicus, poeta epicus , vir clarus erat. Septendecim libri eius de bello Punico secundo pulchri sunt. Ultimis annis  vitae suae in Campania se tenebat. Multos in illis locis  agros possidebat. Silius animum tenerum habebat. Gloriae Vergili studebat ingeniumque eius fovebat. Eum ut puer magistrum honorabat. Monumentum eius, quod Neapoli iacebat, pro templo habebat.

II.    Μετάφραση

Ο Σίλιος Ιταλικός, επικός ποιητής, ήταν ένδοξος άνδρας. Υπάρχουν δεκαεφτά όμορφα βιβλία του για το δεύτερο καρχηδονιακό πόλεμο. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του έμενε μόνιμα στην Καμπανία. Στα μέρη εκείνα κατείχε πολλά αγροκτήματα. Ο Σίλιος είχε ευαίσθητη ψυχή. Επιδίωκε να φτάσει τη δόξα του Βιργιλίου και περιέβαλλε με αγάπη το πνεύμα του. Τον τιμούσε όπως ο μαθητής το δάσκαλο. Το μνημείο του, το οποίο βρισκόταν στη Νεάπολη, θεωρούσε σαν ναό.








ΜΙΚΡΗ
ΛΑΤΙΝΙΚΗ
ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ



PARVA
GRAMMATICA
LATINA




















ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
ΚΛΙΣΗ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

Α΄ ΚΛΙΣΗ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ
Ονόματα αρσενικά και θηλυκά σε -a-ae
(poeta-ae, epistula-ae, pugna-ae, terra-ae, cura-ae)

Ονομ.
poet-ă
poet-ae
Γεν.
poet-ae
poet-ārum
Δοτ.
poet-ae
poet-īs
Αιτ.
poet-ăm
poet-ās
Κλητ.
poet-ă
poet-ae
Αφαιρ.
poet-ā
poet-is

Παρατηρήσεις

1. To filia-ae (κόρη) σχηματίζει την δοτική και αφαιρετική πληθυντικού σε abus, προκειμένου να διακρίνεται από το αρσενικό filius-ii (γιος) που κάνει στις αντίστοιχες πτώσεις fili-is.
2. Μερικά ελληνικά ονόματα, ιδίως κύρια, σχηματίζουν μερικές πτώσεις όπως και στην αρχαία ελληνική: π.χ. Aeneas (αιτ. Αenean), Anchises (αιτ. Anchisen, κλητ. Anchise)

























Β΄ ΚΛΙΣΗ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ
Ονόματα αρσενικά και θηλυκά σε -us-i και -er-i και ουδέτερα σε -um-i
(dolus-i, dominus-i, socius-i, ager-i, deus-i, donum-i, bellum-i)

Ονομ.
dol-ŭs
don-ŭm
puer
ager
Γεν.
dol-ī
don-ī
puer-i
agr-i
Δοτ.
dol-ō
don-ō
puer-o
agr-o
Αιτ.
dol-ŭm
don-ŭm
puer-um
agr-um
Κλητ.
dol-e
don-ŭm
puer
ager
Αφαιρ.
dol-ō
don-ō
puer-o
agr-o

Ονομ.
dol-ī
don-a
puer-i
agr-i
Γεν.
dol-orŭm
don-orŭm
puer-orum
agr-orum
Δοτ.
dol-īs
don-īs
puer-is
agr-is
Αιτ.
dol-ōs
don-a
puer-os
agr-os
Κλητ.
dol-ī
don-a
puer-i
agr-i
Αφαιρ.
dol-īs
don-īs
puer-is
agr-is

Παρατηρήσεις

1. Η πλειοψηφία των ονομάτων της β΄ κλίσης είναι αρσενικά και ουδέτερα. Έχουμε ελάχιστα θηλυκά, συνήθως ονόματα δέντρων, όπως το ficus (=συκιά, το οποίο όμως παίρνει από την δ΄ κλίση τους τύπους σε -us και -u), καθώς και ελληνικά δάνεια, π.χ. methodus.
2. Στην κατηγορία του puer ανήκει και α) το ιδιότυπο vir-i (άντρας) και β) το liberi-orum που έχει μόνο πληθυντικό (τα παιδιά).
3. Το όνομα deus-i (=θεός) δεν σχηματίζει κανονικά την κλητική του dee αλλά χρησιμοποιείται συνήθως η ονομαστική deus (και ο ποιητικός τύπος dive, από την κλητική του ομόσημου divus). Επίσης ο πληθυντικός του έχει πολλούς διπλούς και τριπλούς τύπους και σχηματίζεται ως εξής:

Ονομ.
dei, dii, di
Γεν.
deorum, deum
Δοτ.
deis, diis, dis
Αιτ.
deos
Κλητ.
dei, dii, di
Αφαιρ.
deis, diis, dis

4. Τα υπερδισύλλαβα ονόματα σε –ius (-ii) και –ium (-ii) στην γενική του ενικού πολλές φορές συναιρούν το τελικό –ii σε –i και τονίζονται στην παραλήγουσα, π.χ. Vergilius, Vergilii και Vergili.
5. Τα κύρια ονόματα σε –ius και το προσηγορικό filius σχηματίζουν την κλητική ενικού σε –i: Tulli (=Τούλλιε), mi fili (=γιε μου).








Γ΄ ΚΛΙΣΗ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ
Ονόματα αρσενικά, θηλυκά και ουδέτερα με γεν. –is

i) αρσενικά και θηλυκά

Ονομ.
rex
urbs
miles
pastor
Γεν.
reg-ĭs
urb-is
milit-is
pastor-is
Δοτ.
reg-ī
urb-i
milit-i
pastor-i
Αιτ.
reg-ĕm
urb-em
milit-em
pastor-em
Κλητ.
rex
urbs
miles
pastor
Αφαιρ.
reg-ĕ
urb-e
milit-e
pastor-e

Ονομ.
reg-ēs
urb-es
milit-es
pastor-es
Γεν.
reg-um
urb-ium
milit-um
pastor-um
Δοτ.
reg-ĭbus
urb-ibus
milit-ibus
pastor-ibus
Αιτ.
reg-ēs
urb-es
milit-es
pastor-es
Κλητ.
reg-ēs
urb-es
milit-es
pastor-es
Αφαιρ.
reg-ĭbus
urb-ibus
milit-ibus
pastor-ibus

ii) ουδέτερα

Ονομ.
nomen
opus
Γεν.
nomĭn-is
oper-is
Δοτ.
nomĭn-i
oper-i
Αιτ.
nomen
opus
Κλητ.
nomen
opus
Αφαιρ.
nomĭn-e
oper-e

Ονομ.
nomĭn-a
oper-a
Γεν.
nomĭn-um
oper-um
Δοτ.
nomin-ĭbus
oper-ibus
Αιτ.
nomĭn-a
oper-a
Κλητ.
nomĭn-a
oper-a
Αφαιρ.
nomin-ĭbus
oper-ibus

Παρατηρήσεις

1. Mερικά ονόματα σε -er στις πλάγιες πτώσεις συγκόπτουν το e. Τέτοια είναι τα pater (=πατέρας), mater (=μητέρα), frater (=αδερφός) και τα ονόματα τεσσάρων μηνών (September, October, November, December).

Ονομ.
pater
patr-es
Γεν.
patr-is
patr-um
Δοτ.
patr-i
patr-ibus
Αιτ.
patr-em
patr-es
Κλητ.
pater
patr-es
Αφαιρ.
patr-e
patr-ibus

2. Σχηματίζουν την αιτιατική του ενικού σε -im (αντί -em) ορισμένα θηλυκά όπως το turris (=πύργος) καθώς και τα ισοσύλλαβα σε -is ονόματα ποταμών και πόλεων, π.χ. Neapolis.
3. Σχηματίζουν την αφαιρετική ενικού σε -i (αντί -e):
α) όσα έχουν την αιτιατική σε -im
β) τα ονόματα μηνών σε -is ή -er (π.χ. Aprilis, November)
γ) τα ονόματα που αρχικά ήταν επίθετα, π.χ. natalis (=γενέθλιος), Atheniensis (=Αθηναίος).
δ) τα ουδέτερα που λήγουν σε -e, -al και ar , π.χ. mare, animal, calcar.
4. Έχουν τη γενική πληθυντικού σε -ium (αντί -um) τα παρακάτω:
α) τα ισοσύλλαβα σε -es-is και -is-is (π.χ. caedes-is, γεν.πληθ. caedium). Εξαιρούνται τα canis (=σκύλος), iuvenis (=νεανίας), sedes (=θέση) που κάνουν canum, iuvenum και sedum αντίστοιχα,
β) όσα έχουν θέμα που τελειώνει σε δύο ή περισσότερα σύμφωνα, π.χ. urbs-urbis (γεν.πληθ. ur-bium). Εξαιρούνται τα συγγενικά pater, mater, frater (patrum, matrum, fratrum),
γ) τα ονόματα dos-tis (=προίκα), vires-ium (=δύναμη), penates (=πατρώοι θεοί) και τα εθνικά σε -as (-atis) και -is(-itis), π.χ. Samnis-itis,
δ) τα ουδέτερα σε -e, -al και ar (mare-is, animal-is, calcar-is) τα οποία κλίνονται ως εξής:

Ονομ.
mare
maria
Γεν.
maris
marium
Δοτ.
mari
maribus
Αιτ.
mare
maria
Κλητ.
mare
maria
Αφαιρ.
mari
maribus

5. Τα ονόματα που σχηματίζουν γενική πληθυντικού σε -ium σχηματίζουν την αιτιατική πληθυντικού και σεis, π.χ. mons-montis, αιτ.πληθ. montes και montis.

Ανώμαλα ουσιαστικά

Ονομ.
bos
caro
iter
Juppiter
senex
vis
Γεν.
bovis
carnis
itineris
Jovis
senis
-
Δοτ.
bovi
carni
itineri
Jove
seni
-
Αιτ.
bovem
carnem
iter
Jovem
senem
vim
Κλητ.
bos
caro
iter
Juppiter
senex
-
Αφαιρ.
bove
carne
itinere
Jove
sene
vi

Ονομ.
boves
carnes
itinera
-
senes
vires
Γεν.
boum
carnium
itinerum
-
senum
virium
Δοτ.
bobus/bubus
carnibus
itineribus
-
senibus
viribus
Αιτ.
boves
carnes
itinera
-
senes
vires
Κλητ.
boves
carnes
itinera
-
senes
vires
Αφαιρ.
bobus/bubus
carnibus
itineribus
-
senibus
viribus






Δ΄ ΚΛΙΣΗ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ
Aρσενικά και θηλυκά σε -us-us και ουδέτερα σε -u-us
(fructus-us, senatus-us, exercitus-us, cornu-us)

Ονομ.
mot-ŭs
corn-ū
Γεν.
mot-ŭs
corn-ūs
Δοτ.
mot-ŭi
corn-ū
Αιτ.
mot-ŭm
corn-ū
Κλητ.
mot-ŭs
corn-ū
Αφαιρ.
mot-ū
corn-ū

Ονομ.
mot-ūs
corn-ŭa
Γεν.
mot-ŭŭm
corn-ŭŭm
Δοτ.
mot-ĭbus
corn-ĭbus
Αιτ.
mot-ūs
corn-ŭa
Κλητ.
mot-ūs
corn-ŭa
Αφαιρ.
mot-ĭbus
corn-ĭbus

Παρατηρήσεις

1. Μερικές φορές η δοτική ενικού σχηματίζεται όπως στα ουδέτερα σε -u με συναίρεση, π.χ. senatu (αντί senatui).
2. Το domus-us σχηματίζει και τύπους από την β΄ κλίση:

Ονομ.
domus
domus
Γεν.
domus
domuum/domorum
Δοτ.
domui
domibus
Αιτ.
domum
domos
Κλητ.
domus
domus
Αφαιρ.
domo
domibus

Στο domus υπάρχει και ο τύπος της γενικής ενικού domi που χρησιμοποιείται ως επίρρημα τοπικό.
3. Από τα εύχρηστα ονόματα της δ΄ κλίσης θηλυκά είναι μόνο τα domus (=σπίτι) και manus (=χέρι).












Ε΄ ΚΛΙΣΗ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ
Αρσενικά και θηλυκά σε -es-ei
(dies-ei, res-ei, species-ei)

Ονομ.
di-ēs
r-es
seci-es
Γεν.
di-ēi
r-ei
speci-ei
Δοτ.
di-ēi
r-ei
speci-ei
Αιτ.
di-ĕm
r-em
speci-em
Κλητ.
di-ēs
r-es
speci-es
Αφαιρ.
di-ē
r-e
speci-e

Ονομ.
di-ēs
r-es
speci-es
Γεν.
di-ērum
r-erum
-
Δοτ.
di-ēbus
r-ebus
-
Αιτ.
di-ēs
r-es
speci-es
Κλητ.
di-ēs
r-es
speci-es
Αφαιρ.
di-ēbus
r-ebus
-

Παρατηρήσεις

1. Πλήρη πληθυντικό σχηματίζουν μόνο τα dies (=ημέρα) και res (=πράγμα). Τα υπόλοιπα έχουν μόνο ονομαστική, αιτιατική και κλητική ή δεν έχουν καθόλου πληθυντικό.
2. Είναι όλα θηλυκά εκτός από το dies και το meridies (=μεσημέρι) που είναι αρσενικά.
























ΑΝΩΜΑΛΑ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ

1. Ετερογενή, π.χ. locus-i (=τόπος και παιχνίδι), πληθ. loci και loca
2. Ετερόκλιτα, π.χ. requies-etis, αιτ. και requiem, αφαιρ. requie κατά την ε΄ κλίση
3. Αφθονούντα, δηλαδή ονόματα που κλίνονται
α) σε δύο διαφορετικά γένη, π.χ. baculus-i και baculum-i (=βακτηρία)
β) σε δύο διαφορετικές κλίσεις, π.χ. materia-ae και materes-ei (=ύλη), elephas-antis και elephant-tus-i (=ελέφαντας), plebs-bis και plebes-ei (=ο λαός, οι πληβείοι)
γ) σε διαφορετικό γένος και κλίση, π.χ. alimonia-ae και alimonium-i (=τροφή), conatum-i και co-natus-us (=απόπειρα)
4. Ελλειπτικά
i) κατά τον αριθμό:
·   έχουν μόνο ενικό, π.χ. κύρια ονόματα, αφηρημένες έννοιες (iustitia, pietas, gratia), ονόματα φυ-σικών φαινομένων ή ουράνιων σωμάτων (sol, luna, hiems, ver), ονόματα μετάλλων (aurum, ar-gentum, aes-ris)
·   έχουν μόνο πληθυντικό, π.χ. ονόματα λαών ή εθνών, συγκροτήματα νησιών ή βουνών, μερικών πόλεων, εορτών κτλ. Τα πιο εύχρηστα μόνο στον πληθυντικό ονόματα είναι τα ακόλουθα: arma-orum (=όπλα), moenia-ium (=τείχη), insidiae-arum (=ενέδρα), spolia-orum (=λάφυρα), liberi-orum (=τέκνα), divitiae-arum (=τα πλούτη), tenebrae-arum (=σκοτάδι), nuptiae-arum (=γάμος) κ.α. Ορισμένα ονόματα βέβαια στον πληθυντικό αλλάζουν σημασία, π.χ.

auxilium-i = βοήθεια
auxilia-orum = επικουρικό στράτευμα
castrum-i = φρούριο
castra-orum = στρατόπεδο
copia-ae = αφθονία
copiae-arum = στρατεύματα
littera-ae = γράμμα του αλφαβήτου
litterae-arum = επιστολή
opera-ae = κόπος
operae-arum = εργάτες

ii) κατά την πτώση, πιο εύχρηστη αφαιρ. forte του fors-rtis
5. Άκλιτα, π.χ. mane (=πρωί), secus (=γένος, φύλο)





ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ
ΚΛΙΣΗ ΕΠΙΘΕΤΩΝ

A. ΘΕΤΙΚΟΣ ΒΑΘΜΟΣ

Ι. Δευτερόκλιτα επίθετα

Ονομ.
bon-ŭs
bon-ă
bon-ŭm
bon-ī
bon-ae
bon-ă
Γεν.
bon-ī
bon-ae
bon-ī
bon-ōrum
bon-ārum
bon-ōrum
Δοτ.
bon-ō
bon-ae
bon-ō
bon-īs
bon-īs
bon-īs
Αιτ.
bon-ŭm
bon-ăm
bon-ŭm
bon-ōs
bon-ās
bon-ă
Κλητ.
bon-ĕ
bon-ă
bon-ŭm
bon-ī
bon-ae
bon-ă
Αφαιρ.
bon-ō
bon-ā
bon-ō
bon-īs
bon-īs
bon-īs

Ονομ.
liber
liber-a
liber-um
liber-i
liber-ae
liber-a
Γεν.
liber-i
liber-ae
liber-i
liber-orum
liber-arum
liber-orum
Δοτ.
liber-o
liber-ae
liber-o
liber-is
liber-is
liber-is
Αιτ.
liber-um
liber-am
liber-um
liber-os
liber-as
liber-a
Κλητ.
liber
liber-a
liber-um
liber-i
liber-ae
liber-a
Αφαιρ.
liber-o
liber-a
liber-o
liber-is
liber-is
liber-is

Ονομ.
sacer
sacr-a
sacr-um
sacr-i
sacr-ae
sacr-a
Γεν.
sacr-i
sacr-ae
sacr-i
sacr-orum
sacr-arum
sacr-orum
Δοτ.
sacr-o
sacr-ae
sacr-o
sacr-is
sacr-is
sacr-is
Αιτ.
sacr-um
sacr-am
sacr-um
sacr-os
sacr-as
sacr-a
Κλητ.
sacer
sacr-a
sacr-um
sacr-i
sacr-ae
sacr-a
Αφαιρ.
sacr-o
sacr-a
sacr-o
sacr-is
sacr-is
sacr-is

II. Τριτόκλιτα επίθετα

α) τρικατάληκτα

Ονομ.
alacer
alacr-is
alacr-e
alacr-es
alacr-es
alacr-ia
Γεν.
alacr-is
alacr-is
alacr-is
alacr-ium
alacr-ium
alacr-ium
Δοτ.
alacr-i
alacr-i
alacr-i
alacr-ibus
alacr-ibus
alacr-ibus
Αιτ.
alacr-em
alacr-em
alacr-e
alacr-es
alacr-es
alacr-ia
Κλητ.
alacer
alacr-is
alacr-e
alacr-es
alacr-es
alacr-ia
Αφαιρ.
alacr-i
alacr-i
alacr-i
alacr-ibus
alacr-ibus
alacr-ibus

β) δικατάληκτα

Ονομ.
omn-is
omn-e
omn-es
omn-ia
Γεν.
omn-is
omn-is
omn-ium
omn-ium
Δοτ.
omn-i
omn-i
omn-ibus
omn-ibus
Αιτ.
omn-em
omn-e
omn-es
omn-ia
Κλητ.
omn-is
omn-e
omn-es
omn-ia
Αφαιρ.
omn-i
omn-i
omn-ibus
omn-ibus

γ) μονοκατάληκτα

Ονομ.
ferox
feroc-es
feroc-ia
Γεν.
feroc-is
feroc-ium
feroc-ium
Δοτ.
feroc-i
feroc-ibus
feroc-ibus
Αιτ.
feroc-em
feroc-es
feroc-ia
Κλητ.
ferox
feroc-es
feroc-ia
Αφαιρ.
feroc-i
feroc-ibus
feroc-ibus

Παρατηρήσεις

Tα τριτόκλιτα επίθετα έχουν την αφαιρετική ενικού σε -i , την ονομαστική πληθυντικού του ουδετέρου σε -ia  και την γενική πληθυντικού σε -ium .
Εξαιρούνται
α) τα επίθετα συγκριτικού βαθμού (και από αυτά πάλι εξαιρούνται τα plures και complures που κάνουν στην γενική πληθυντικού plur-ium),
β) λίγα μονοκατάληκτα επίθετα, π.χ. princeps-ipis (=πρώτος),
γ) τα επίθετα inops-pis (=ενδεής) και memor-oris (=μνήμων) αν και έχουν αφαιρετική -i, σχηματίζουν γενική πληθυντικού σε -um.

Β. ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ

Οι καταλήξεις των παραθετικών είναι
α) του συγκριτικού -ior (αρσ., θηλ.), -ius (ουδ.)
β) του υπερθετικού -issimus-a-um
Tα συγκριτικά επίθετα είναι τριτόκλιτα δικατάληκτα και τα υπερθετικά δευτερόκλιτα και πρωτόκλιτα τρικατάληκτα. Η αφαιρετική ενικού του συγκριτικού κάνει -e, η ονομαστική πληθυντικού του ουδετέρου -a και η γενική πληθυντικού -um. 

Παρατηρήσεις

1. Τα facilis, difficilis, similis, dissimilis, humilis και gracilis σχηματίζουν τον υπερθετικό με την κατάληξη -limus, π.χ. facilis, facilior, facillimus.
2. Όσα επίθετα λήγουν σε -er σχηματίζουν τον υπερθετικό σε –rimus που προστίθεται στην ονο-μαστική ενικού του αρσενικού, π.χ. pulcher, pulchrior, pulcherrimus. Το επίθετο maturus επίσης σχηματίζει υπερθετικό maturrimus (και maturissimus).
3. Tα επίθετα που λήγουν σε -ficus, -dicus, -volus σχηματίζουν παραθετικά σε -entior και -entissimus, π.χ. magnificus, magnificentior, magnificentissimus.
4. Δεν έχουν παραθετικά τα επίθετα που φανερώνουν ποιότητα ή ιδιότητα (π.χ. ύλη, τόπο, μέτρο, συγγένεια, κάτι απόλυτο ή άρνηση).
5. Δεν έχουν θετικό παραθετικά που σχηματίστηκαν από προθέσεις ή επιρρήματα, π.χ. interior, intimus (=εσώτερος, εσώτατος), prior, primus (=πρότερος, πρώτος), propior, proximus (=εγγύτερος, εγγύτατα), ulterior,  ultimus (=εξώτερος, έσχατος).

6. Δεν έχουν συγκριτικό τα επίθετα novus (=νέος), sacer (=ιερός) κ.ά. Το sacer πάντως δανείζεται από το sanctus και το novus από το recens.
7. Υπερθετικό δεν έχουν τα alacer (=εύθυμος), iuvenis (=νεαρός), senex (=γέρος) κ.ά.
8. Τα επίθετα exterus, superus και posterus έχουν διπλούς τύπους στον υπερθετικό: αντίστοιχα extremus και extimus (=εξώτατος), supremus και summus (=ύψιστος) και postremus και postumus (τελευταίος).
9. Όσα επίθετα έχουν πριν την κατάληξη -us φωνήεν (εξαιρείται το σύμπλεγμα -quus) σχηματίζουν περιφραστικά παραθετικά με το magis και το maxime αντίστοιχα πριν από αυτά.

Ανώμαλα παραθετικά

bonus-a-um
melior-ius
optimus-a-um
malus-a-um
peior-ius
pessimus-a-um
magnus-a-um
maior-ius
maximus-a-um
parvus-a-um
minor-us
minimus-a-um
multi-ae-a
plures-a
plurimi-ae-a
multum
plus
plurimum

Παραθετικά επιρρημάτων

-Ο συγκριτικός των επιρρημάτων παράγεται από την αιτιατική του ενικού του ουδετέρου του συ-γκριτικού του επιθέτου.
-Ο υπερθετικός σχηματίζεται από το θέμα του υπερθετικού του επιθέτου με κατάληξη -e. Π.χ.

recte
rectius
rectissime
celeriter
celerius
celerrime
graviter
gravius
gravissime
bene
melius
optime
male
peius
pessime
non multum/paulum
minus
minime
diu
diutius
diutissime
prope
propius
proxime
 
Aνώμαλα παραθετικά επιρρημάτων

multum
plus
plurimum
magnopere
magis
maxime
satis
satius
-
-
deterius
deterrime
-
prius
primum/primo

Γ. ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΘΕΤΟ ΣΤΟ ΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΡΡΗΜΑ

1. Τα επίθετα της β΄ κλίσης σχηματίζουν επίρρημα σε -e
2. Τα επίθετα της γ΄ κλίσης σχηματίζουν επίρρημα σε -iter (εξαίρεση το facilis που κάνει facile)
3. Τα επίθετα της γ΄ κλίσης σε -ans, -ens σχηματίζουν επίρρημα σε -er










Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου